Inicijativa SEFEM-a za formiranje Multidisciplinarnog centra za istraživanje rodnosti

sefem-mem

SEFEM INICIJATIVA ZA FORMIRANJE
Multidisciplinarnog centra za istraživanje rodnosti
Univerzitet u Beogradu
(Multidisciplinary Center for Gender Research
University of Belgrade)

Prethodne i postojeće inicijative

Pre dvadeset i pet godina na Beogradskom univerzitetu, Filozofskom fakultetu, pokrenut je prvi akademski kurs iz oblasti ženskih studija u post-socijalističkim državama (Centralnoj, Istočnoj i Jugoistočnoj Evropi). Kurs pod nazivom “Polnost i društvo” su pokrenule prof.dr Anđelka Milić, van. prof. Marina Blagojević i doc. Žarana Papić, 1992. godine, a zvanično je uveden 1993. godine. Treba napomenuti da su postojali veliki otpori, kao i da je nastava izvođena bez ikakve finansijske podrške, na volonterskoj osnovi. To je bio samo nastavak već prethodnog pionirskog angažmana pomenutih naučnica na ovom polju i izraz njihovog dubokog uverenja da je ženskim i rodnim studijama mesto na univerzitetu. Na Pravnom fakultetu je prof. dr Slobodanka Nedović paralelno uvodila feminističku perspektivu u nastavu sociologije. Na Fakultetu političkih nauka je 1998. godine – na predlog tadašnjeg dekana prof. dr Vukašina Pavlovića – uveden u nastavni plan predmet Ženske studije (predlog je sačinila van.prof. dr Marina Blagojević). Sada na tom Fakultetu funkcioniše Centar za ženske studije i komunikaciju, kojim rukovodi prof. dr Daša Duhaček. Na Filozofskom fakultetu kursevi ženskih i rodnih studija postoje u kontinuitetu već godinama (van. prof dr Isidora Jarić i van. prof Nada Sekulić). Na Filološkom fakultetu, prof. dr Biljana Dojčinović od 2010. godine vodi doktorski kurs Teorije roda i razlike, kao i master kurs Nasleđe Sopstvene sobe, a od 2015. i 2016. godine master kurs Rod i žanr, odnosno doktorski kurs (sa Anom Kolarić) o feminističkoj štampi 90ih i 2000ih. Prof. Dojčinović je inicirala interuniverzitetski modul Interdisciplinarnih rodnih studija (IRIS), sa sedištem na Filološkom fakultetu, koji je potpuno spreman za proces akreditacije, a obuhvata i pojedine već akreditovane kurseve. Na Pravnom fakultetu, prof. dr Dragica Vujadinović je, zajedno sa doc.dr Vojislavom Stanimirovićem, uvela u nastavni plan predmet Studije roda počev od školske 2008/09 godine.

Iako je na Beogradskom univerzitetu uveden prvi kurs iz oblasti rodnih studija pre gotovo četvrt stoleća, BU do sada nije organizovao posebnu jedinicu, odnosno nije na nivou univerziteta institucionalizovao rodne studije.Poredjenja radi, Univerzitet u Novom Sadu od 2003. godine ima uspostavljen Centar za rodne studije, na kome se realizuju master i doktorske akademske studije (dugogodišnja direktorka je bila prof. dr Svenka Savić, a od nedavno je rukovoditeljka prof. dr Vladislava Gordić Petković).

Obrazloženje

U razvijenom svetu ne postoji veći i značajniji univerzitet na kome nije formirana neka vrsta multidisciplinarnog ili interdisciplinarnog centra za ženske i/ili rodne studije. U vreme kada su “life sciences” u velikom zamahu, kao i razvoj novih tehnologija i socijalnih inovacija, rodni aspekt postaje nezaobilazan. Rodne studije nisu relikt prošlosti, niti su “prevaziđene”, ali je svakako prevaziđen i akademski deplasiran antifeminizam, koji je uzeo maha u različitim oblastima društvenih i humanističkih disciplina. U ovakvim okolnostima je gotovo suvišno objašnjavati zašto je važno formirati Centar za rodne studije na BU, koji bi bio u stanju da objedini istraživače i naučnike iz različitih oblasti, i to na složenim projektima koji bi imali adekvatno zastupljen rodni pristup. Evropska komisija je odavno uvela kao standard “urodnjavanje” naučnih projekata, i našim naučnicima je neophodno povezivanje sa lokalnim istraživačima i istraživačicama iz rodnih studija. Takođe, ne manje značajna inicijativa je povezivanje sa centrima i departmanima na univerzitetima i institutima u zemljama EU, gde bi se u radu na zajedničkim projektima, vršila razmena iskustva i znanja, preispitivali postojeći standardi i podsticao razvoj savremenih rodnih studija i multdisciplinarnih istraživanja.

Inicijativni odbor, okupljen oko SEFEM-a, takođe smatra da je pitanje ženskih i rodnih studija isuviše značajno da bi bilo prepušteno pojedincima ili pojedinim fakultetima, te da je neophodno stvaranje Centra koji bi bio u punoj meri otvoren za različite naučne i feminističke perspektive, i koji bi koordinisao i kreativno povezivao sve već postojeće akademske istraživačke i nastavne inicijative i podsticao i jačao projektne inicijative i kadrovske kapacitete u pravcu rodno senzitivnog pristupa u visokom obrazovanju. Istorija ženskog pokreta nas na ovom, kao i u drugim područjima, uči da samo povezivanje i umrežavanje, kao i institucionalizacija, omogućuju da se ostvare važniji pomaci u proizvodnji znanja iz oblasti rodnih studija, kao i da se spreči pogubna praksa, koja je na delu, a po kojoj svaka generacija “počinje ispočetka”.

Inicijativni odbor smatra da ovaj Centar treba da bude uspostavljen po modelu najboljih praksi koje postoje na univerzitetima u Evropi, pre svega u nordijskim zemljama. Na univerzitetu u Oslu, na primer, postoji Centar za ženske, rodne studije i studije maskuliniteta, koji je samostalan, interdisciplinaran, bavi se i istraživačkim radom (projekte finansira ministarstvo) i master i doktorskim kursevima takođe, iako paralelno na svim društvenim fakultetima postoje kursevi ili čak departmani koji imaju rodne studije. Kadrovi u Centru stalno cirkulišu – stipendisti, volonteri, privremeno zaposleni (to mu je i svrha), dok su samo direktorka, menadžerka i tehničko osoblje stalno zaposleni. Ovakav Centar bi mogao da obezbedi i gostujuće predavače/predavačice za različite fakultete koji nemaju posebno defnisane kurseve. Na primer, SEFEM ima kontakt sa studentskom organizacijom ETF-a koja je iskazala potrebu za predavanjima o rodnim aspektima razvoja tehnologija i o položaju žena u tehnološkim profesijama, ali, naravno, SEFEM nema kapacitete da tako nešto organizuje.

Ciljevi:

  • Unapređivanje istraživanja rodnosti i studija rodnosti na BU
  • Unošenje dimenzije rodnosti u istraživačke projekte iz različitih oblasti
  • Unapređivanje i osavremenjivanje nastave na BU urodnjavanjem odgovarajućih nastavnih polja i pedagoških pristupa
  • Podsticanje dalje institucionalizacije rodnih studija na BU
  • Okupljanje istraživača rodnosti na zajedničkim projektima (stvaranje baze istraživača)
    Unapređivanje rodne ravnopravnosti na BU u obrazovnoj i istraživačkoj praksi, kao i statusa istraživačica, naučnica i predavačica
  • Organizacija i učešće u master i doktorskim studijama na pojedinim fakultetima (na srpskom i engleskom jeziku)
  • Podsticanje inovacija znanja originalnim ukrštanjem i povezivanjem različitih istraživačkih oblasti sa pitanjima rodnosti
  • Unapređivanje znanja o aktulenim problemim razvoja u Srbiji koji su povezani sa rodnom dimenzijom (npr. populacioni problemi i problemi nasilja), putem odgovarajućih istraživačkih projekata
  • Unapređivanje znanja o položaju i ulozi poluperiferija u globalnom razvoju i njihovim rodnim režimima
  • Povezivanje sa vodećim istraživačkim centrima sličnih profila, naročito u nordijskim zemljama, i uspostavljanje bliske saradnje na zajedničkim projektima
  • Komunikacija najvažnijih istraživačkih rezultata i zalaganje za unapređenje rodne ravnopravnosti na BU i u društvu Srbije.

Istraživački fokus: Tematska područja rodnost, jednakost i feminizam, ukršteni sa poljima: Balkanske studije, Evropske studije, međunarodno pravo, proizvodnja znanja, studije poluperiferije i globalni razvoj, kao i sa različitim oblastima humanistike, prirodnih, medicinskih i tehničkih nauka.

Organizacija: samostalna jedinica na BU. Centar bi imao Upravni odbor od 5 članova, direktora/ku, izvršenog direktora/ku, koordinatora/ku i dva asistenta/kinje.

Finansiranje: Centar bi se u prvih godinu dana finansirao isključivo od projekata dobijenih od Ministarstva, i eventualno nekih donacija, a u sledećim godinama na osnovu istraživačkih projekata koji bi bili finansirani iz različitih izvora.

U Beogradu, 03. jula 2017. god.

Inicijativni odbor SEFEM-a:
dr Marina Blagojević Hughson, naučna savetnica (predsednica SEFEM-a)
dr Lilijana Čičkarić, naučna savetnica (potpredsednica SEFEM-a)
prof. dr Dragica Vujadinović
prof. dr Biljana Dojčinović

Podneta Rektoratu Beogradskog univerziteta 11.07.2017. god

Comments

comments

Bookmark the permalink.

Leave a Reply